NAYLON POŞET VE ZARARLARI
Naylon poşet çöp ve kirlilik oluşturmasının
yanında, üretim sürecinde suyumuzu
tüketir, göl ve nehirlerin akış rejimlerini bozar,
depolama sürecinde ciddi maliyetler oluşturur, doğal yaşam ortamlarına verdiği
zararla, nesli tehlike altındaki türlerin varlığını da tehlikeye sokar.
“Daha 1975 yılında yapılan bir araştırmaya göre,
yeryüzünde dolaşan gemiler yılda yaklaşık 3 milyon 700 bin kilo plastik torbayı
denizlere boşaltıyor. Dünya yüzeyi henüz bir plastik çöplüğüne dönüşmemişse,
bunun nedeni deniz diplerinin çöplük olarak kullanılmasıdır.
Ancak plastik torbalar az zamanda çok uzak yerlere
taşınabiliyor. Bu yüzden, Kuzey kutbunda
Spitzbergen yakınlarından, güneyde Fakland adalarına
kadar geniş bir çevrede, deniz yüzeyinde bu torbalara rastlanıyor.
Amerikan doğa koruma kuruluşlarının araştırmalarına göre dünyada plastik torba kullanım adedi yılda 500 milyon ila bir milyar arasında değişiyor. “Plastik torbalar ise ışık altında kimyasal çözünmeye uğrar. Zaman içinde daha küçük ve daha zehirli petro-polimerlere bölünürler. Dolayısıyla toprak ve suyumuz zehirlenir. Sonuçta bu mikroskopik zehirli parçacıklar besin zincirine girer. İşte o zaman doğal hayatın geleceği tehlikededir.
Amerikan doğa koruma kuruluşlarının araştırmalarına göre dünyada plastik torba kullanım adedi yılda 500 milyon ila bir milyar arasında değişiyor. “Plastik torbalar ise ışık altında kimyasal çözünmeye uğrar. Zaman içinde daha küçük ve daha zehirli petro-polimerlere bölünürler. Dolayısıyla toprak ve suyumuz zehirlenir. Sonuçta bu mikroskopik zehirli parçacıklar besin zincirine girer. İşte o zaman doğal hayatın geleceği tehlikededir.
Çevreye saçtığımız bu atıklarla bilmeden bir veya
birçok hayvanın katili olabiliriz. Plastik torbaların çevreye saçılması
nedeniyle çöpten beslenen kara hayvanları veya kuşlar da bu tehlikeden
etkılenıyor.Balina, yunus, fok gibi memeli hayvanların yanı sıra balıklar ve
deniz kaplumbağaları gibi 200 farklı deniz canlısının hayatı tehlikeye
girmektedir.
Poşetler Kansorejen Madde İçeriyor
Fatih Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı
Dr. Sami Gören, çevre dostu poşetlerin de kanserojen etkiye sahip olduğunu ve
bütün naylon poşetlerin hammaddesinin aynı olduğunu belirtiyor. Sami Gören,
çevre dostu poşetlerin çevre kirliliğini ve küresel ısınma tehlikesini ortadan
kaldırmadığını vurguluyor. Gören, “Yapım aşamaları ve hammaddesi göz önüne
alındığında, hemen hepsi kanserojen etkiye sahip. Hatta güneş ışınları ile
bozunmaya ve parçalanmaya başlayınca kirlilik etkileri daha da artıyor.
İnsanlar daha rahat bu poşetlerden kullanmamalı, naylon poşetleri mümkün
olduğunca hayatımızdan çıkarmalıyız.” diyor. Dr. Gören, naylon poşet
kullanımını azaltmak içinse aşamalı bir yol izlenmesi gerektiğini, naylon poşet
ve naylon ambalajlara vergi uygulamasının yükseltilmesinin bilinçsiz kullanımı
azaltabileceğini belirtiyor. Dr Gören, naylon poşetlerin marketlerde ve
alışveriş merkezlerinde parayla satılmasının da çevre bilincini artıracağını
söylüyor.
Çevre dostu poşetlerin de aflatoksin içerdiğini
söyleyen Memorial Hastanesi Biyokimya Uzmanı Dr. Nilgün Tekkeşin, bu maddenin
gıdalara teması halinde yiyeceklere kansere yol açan cıva, kurşun, kadmiyum
gibi zararlı maddelerin geçtiğini belirtiyor. Tekkeşin, “Plastik maddeler,
yüksek ısı ile çözündüğünde ortama yayılır. Plastik maddelerin içeriğindeki
bileşenler ise kanserojendir. Dolayısıyla gıda maddelerinin saklanması
esnasında uzun süreli güneş ısısı altında kalması bile bu kanserojenlerin insan
sağlığını tehdit etmesine neden olacaktır. Sağlığımızı korumak için naylon
poşetleri mümkün olduğunca kullanmayalım. File ve kumaş çantaları tercih
edelim.” diyor. Atık plastik maddeden üretilen koyu renkli poşetler, pet şişe,
kova ve tıbbî atık gibi maddelerin toplanarak tekrar işlenmesiyle üretiliyor.
Özellikle bu atık poşetler, kanser riskini daha da artırıyor. Geri dönüşümle
elde edilmiş naylon poşetlerin gıdayla uzun süre temas etmesinin çok tehlikeli
olduğu vurgulayan Nilgün Tekkeşin, geri dönüşümlü poşetlere göre kaliteli
poşetlerin daha sağlıklı olduğunu da vurguluyor. Tekkeşin, “Bir plastik
torbanın kaliteli olup olmadığını kokusundan ve dokunulduğunda çıkardığı sesten
anlamak mümkündür. Kaliteli poşet kırıştırırken ses çıkarır. Kalitesiz
poşetlerde katlandığında bu sesi duymak mümkün değildir. Ayrıca kaliteli poşet
kokusuz olur, kalitesizler ise kötü kokular açığa çıkarır.” diye söylüyor.
Plastik poşet kullanımı ne oranda?
Naylon poşet kullanımı tüm dünyada 1982’de,
Türkiye’de 1980’ler sonunda başladı. Bu yeni alışkanlık bir uygarlık göstergesi
gibi kabul görüp yaygınlaştı. Örneğin İstanbul’da İstanbul Büyükşehir
Belediyesi verilerine göre, günde 10.000 ton üzerinde çöp üretilmektedir.
Üretilen bu çöpün yaklaşık yüzde 10′luk bir kısmını ise naylon poşet ve diğer
plastikler oluşturur. TC Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’nın 2002 verilerine göre
ülkemizde naylon poşet ve plastik talebi her yıl 1.7, ithalatta 6.5 oranında
artmaktadır.
Dünyada her yıl 500 milyar ile 1 trilyon arasında
plastik poşet çanta kullanıldığı tahmin ediliyor. Üstelik bu sayının 380
milyarı sadece ABD’de kullanılıyor. Bazı ülkelerde hükümetler plastik poşet
kullanımını azaltmak amacıyla çeşitli yasaklar koyuyor ya da vergilere
başvuruyor. Mesela ABD’de San Francisco’da ilk önce belirli mağazalarda
başlayan plastik poşet yasağı, daha sonra diğer mağazalarda da uygulanmaya
başlamış. Bu yasanın tüm ülke çapında yayılması umuluyor.
İngiltere’de 2007 yılında plastik poşeti ile
yasaklayan şehir Modbury olmuş. Modbury, her yıl 13 milyar plastik poşetin
atıldığı bir şehir. Bu şehirde eğer tüketiciler, kendi bez poşetlerini
alışverişe giderken yanlarında getirmeyi unuturlarsa, ucuz kağıt ve geri
dönüşümlü pamuktan yapılmış çantalardan satın alabiliyorlar. Ülkenin başkenti
Londra’da da bu yönde bazı çalışmalar yürütüldüğü belirtiliyor. Londra
sakinleri her yıl 1.6 milyar plastik poşet kullanıyor.
Meksika, geçen yıl plastik poşet kullanımını
yasakladı. Hindistan’da da plastik poşet kullanımı yasak. Hatta Hindistan
plastik poşet kullanımının yasaklanması konusunda lider konumunda. Gerçi bu
yasağın uygulanması konusunda bazı sorunların meydana geldiği belirtiliyor.
Delhi, Mumbai, Vasco gibi şehirlerin hepsinde plastik poşet kullanımı
yasaklanmış durumda.
Bangladeş, 2002 yılında plastik poşet kullanımı
yasakladı. 1998 yılından sonra plastik poşet konusunda daha sorumlu davranmaya
başlayan Bangladeş, bu konuda diğer ülkelere örnek olmalı.
Yıllardır plastik poşet kullanımının yasak olduğu
Ruanda, sadece bulunduğu kıtada değil, aynı zamanda dünyada da önemli bir yere
sahip. Çünkü Ruanda, plastik poşet yasağı ile dünyanın en temiz ülkeleri
arasında yer alıyor.
Avustralya’nın 12 şehrinde de plastik kullanımı
yasak. Her yıl 6.7 milyar plastik poşetin kullanıldığı ülkede plastik poşet
kullanımının daha da azalacağı tahmin ediliyor.
Bu sayılan ülkeler dışında bazı ülkelerde naylon
poşet kullanımı yasak olmamasına rağmen, bazı vergilerle bu poşetlerin kullanım
oranı azaltılmaya çalışılıyor. Mesela İtalya, Belçika, İrlanda gibi ülkelerde
2008 yılından beri naylon torbalara vergi nedeniyle kullanım oranında
yüzde 94 azalma olduğu belirtiliyor. İsviçre, İsveç, Norveç, Almanya ve
Hollanda’da ise mağazalarda plastik poşetler ücretle satılıyor.
Dünyanın en kalabalık ülkesi Çin yasaklama yoluna
gidiyor. Çin hükümeti 0,025milimetreden daha ince plastik poşet üretmeyi
ve marketlerde satışını yasakladı. Kuralı ihlal eden firmalara ceza verilmesi
öngörülüyor. Çin, sadece torbaları paralı yapmakla, her yıl 37 milyon varil
petrolü tasarruf edecek. [Soft Break]Norveç, İsrail, Kanada, Batı
Hindistan, Botswana, Kenya, Tanzanya, Güney Afrika, Uganda, Tayvan ve
Singapur’da plastik torba kullanımı yasaklandı ya da yasaklanma yolunda adımlar
atıldı.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder